De sector in Beeld.

Boomkwekerij als onderdeel van samenleving

De boomkwekerij maakt een onlosmakelijk onderdeel uit van de maatschappij. Dat besef is in deze bedrijfstak nog nooit zo manifest geweest als de laatste jaren. Steeds meer realiseren kwekers en handelaren zich dat veranderingen in de samenleving direct hun weerslag kunnen hebben op de bedrijfsvoering. Omgekeerd heeft diezelfde samenleving in toenemende mate oog voor de rol van het groen voor een gezonde leefomgeving.

Groen is Leven, is een slogan waarmee de Nederlandse boomkwekerijsector al jaren naar buiten treedt. Mondiaal moet strijd worden geleverd tegen het broeikaseffect. De aanleg en de instandhouding van bossen zijn twee van de belangrijkste maatregelen. Voor die bossen zijn jonge bomen nodig. De boomkwekers zorgen er voor.
Ook op lokaal niveau speelt groen een rol van betekenis. De burger is de beste pleitbezorger voor bomen, heesters en andere planten in zijn directe woon- en werkomgeving. Ook die levert de boomkwekerij.

Rijkdom aan soorten en productvormen ongekend
Geen land ter wereld dat zoveel boomkwekerijproducten exporteert als Nederland. Laanbomen, rozen, bos- en haagplanten, fruitbomen, vaste planten, waterplanten, sierheesters en coniferen vinden in grote getale hun weg over de grens. Door de grote belangstelling voor het groen in eigen land is er voor de Nederlandse kwekers een goede thuismarkt.

Marktleider
Nederland neemt al vele jaren de leidende positie in op de wereldmarkt voor wat betreft de afzet van boomkwekerijproducten. Er wordt geëxporteerd naar meer dan 65 landen in vrijwel alle delen van de wereld. Circa 65% van de productie wordt over de grens afgezet, met de landen van de Europese Unie als voornaamste afnemers.
Het totale areaal boomkwekerijgebied bedraagt ca 12.500 ha. Hierop zijn circa 5000 bedrijven werkzaam. De totale productiewaarde bedroeg in 2000 1,2 miljard gulden, dit is bijna 545 miljoen Euro.

Kweken in centra
Kenmerkend voor de Nederlandse boomkwekerijsector zijn de centra. Het sierteeltcentrum  Boskoop is in binnen- en buitenland een van de bekendste. Honderden bedrijven kweken hier sierheesters en coniferen in de volle grond of in pot. Hier zijn ook van oudsher de grote handelskwekerijen gevestigd. Deze hebben inmiddels gezelschap gekregen van exportfirma’s elders in het land.
Zundert in het westen van de provincie Noord-Brabant is al jaren het hart van de Nederlandse teelt van bos- en haagplantsoen. Ook in Noord-Nederland ligt een aanzienlijk areaal  Een aantal bosplantsoenkwekers maakt de overstap naar de teelt van sierheesters. Het karakter van dit boomteeltcentrum verandert dan ook langzamerhand.
Het Noord-Limburgse Lottum is bekend door de teelt van rozen en rozenonderstammen. De laatste worden ook op zeer grote schaal geproduceerd in de provincie Groningen rond de plaats Winschoten.
Nederland telt drie belangrijke laanboomcentra: twee rond de Noord-Brabantse plaatsen Haaren en Oudenbosch en één in de provincie Gelderland rond Opheusden. Voor de teelt van fruitbomen zijn tenslotte de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland belangrijk.
De bollenstreek aan de kust van de provincies Noord- en Zuid Holland is een belangrijk centrum voor de teelt van vaste planten. Ook in andere delen van Nederland worden echter vaste planten geteeld. De waterplantenkwekers zijn over het gehele land verspreid.

Uniek sortiment
Samen biedt deze bonte lappendeken van boomteeltcentra een uniek sortiment aan boomkwekerijproducten. Dat is ook een sterke troef van de Nederlandse boomkwekerijsector. De rijkdom van het sortiment uit zich zowel in het aantal soorten en cultivars als in productvormen. Hier vermelden de verandering in teelten nl vollegrond richting pot- en container. o.a. Milieumaatregelen en in mindere maten de vraag van de consument zijn belangrijk aanzet geweest tot het kweken in pot -en container Dit dwingt de kweker keuzes te maken in de afzetkanalen, het ontstaan van de impulsmarkt, veranderingen op logistiek gebied (werken met CC karren).

Sleutel tot succes
De Nederlandse boomkwekerijsector heeft zich door de jaren heen altijd onderscheiden door vier belangrijke factoren: vakmanschap, handelsgeest, organisatie en assortiment. Nog steeds vormen deze de sleutels tot het succes van deze bedrijfstak. Van groot belang is ook de bereidheid om collectief de lasten te dragen. Hierdoor kunnen zaken als belangenbehartiging, onderzoek en promotie goed worden aangepakt.
Onderzoek, voorlichting en onderwijs hebben door hun nadrukkelijke aanwezigheid in de boomkwekerijcentra bijgedragen tot dat succes. Door de korte lijnen naar deze drie disciplines is de wisselwerking met de praktijk steeds groot geweest. Herstructurering bij zowel onderzoek, als voorlichting en onderwijs heeft de afgelopen jaren die wisselwerking wel veranderd, maar is noodzakelijk voor een gezonde toekomst. Zo is de fysieke aanwezigheid in deze concentratiegebieden geen vanzelfsprekendheid meer. Het belang voor de sector en de centra blijft echter onverminderd bestaan.
Andere belangrijke factoren zijn de voortdurende innovatie, de snel voortschrijdende mechanisatie en de bereidheid van de sector om hun bedrijf en hun teeltmethoden voortdurend te moderniseren en aan te passen aan de eisen die door afnemers, maar ook door maatschappij aan hen worden gesteld.